همه چیز درباره سوند و انواع آن
سوند و انواع آن
در این مقاله از supakala درباره همه آنچه که باید درباره سوند ها بدانید صحبت می کنیم.
دستگاه ها و تجهیزات پزشکی، از جمله کاتترها یا سوند ها، نیاز به بررسی و تحقیق دقیق برای اطمینان از انتخاب مناسب دارند. در این مقاله راهنمای جامعی برای انتخاب و خرید کاتترها یا سوند ها و همچنین مروری بر انواع آنها ارائه می دهیم.
سوند یا کاتتر چیست؟
سوند یا کاتتر Catheter یک لوله نازک، توخالی، انعطاف پذیر و نرم است که برای وارد کردن یا خارج کردن مایعات از بدن بیمار استفاده می شود. شناخته شده ترین نوع کاتتر، کاتتر ادراری است که برای تخلیه ادرار استفاده می شود. کاتترها همچنین برای تغذیه بیمارانی که مشکل بلع دارند، ساکشن مخاط بینی و سایر اهداف استفاده می شود.
به عنوان مثال، اگر بیمار در ادرار کردن مشکل دارد، می‌توان یک کاتتر ادراری را در مثانه او قرار داد تا به دفع ادرار کمک کند. اگر بیمار به دارو یا خون نیاز داشته باشد، ممکن است از یک کاتتر داخل وریدی با یک سوزن متصل به ورید (مانند شیمی درمانی) استفاده شود. از طرف دیگر، اگر بیمار در بلع مشکل داشته باشد، می توان لوله ای را در معده او قرار داد تا تغذیه را تامین کند.
سونداژ یعنی چه؟
کاتتریزاسیون یا پروب برای برخی از بیماران به دلایل مختلف ضروری است. به عنوان مثال، افرادی که قادر به کنترل ادرار خود نیستند، مانند افراد مسن یا کسانی که مشکلات مغزی دارند، ممکن است نیاز به کاتتریزاسیون داشته باشند. علاوه بر این، کاتتریزاسیون ممکن است برای روش های جراحی یا اندازه گیری میزان دفع و جذب بیمار ضروری باشد.
کاتتریزاسیون شامل قرار دادن سوند در بدن بیمار است و این یک روش تخصصی است که بسته به نیاز بیمار می تواند به صورت دائم یا موقت انجام شود.
انواع کاتتر یا سوند کدامند؟
1-سوند ادراری
ادرار کردن یک عملکرد حیاتی بدن است که انسان باید چندین بار در روز انجام دهد تا آسیبی به بدن وارد نشود. این فرآیند به دفع مواد زائد از بدن کمک می‌کند و زمانی که فردی در ادرار کردن دچار مشکل می‌شود، می‌توان از کاتتر برای کمک یا کنترل ادرار استفاده کرد. علاوه بر این، از کاتترهای ادراری برای خارج کردن ادرار از بدن قبل و بعد از عمل جراحی استفاده می شود.
کاتترهای ادراری انواع مختلفی دارند و پزشک ممکن است نوع خاصی را بر اساس وضعیت پزشکی بیمار و مدت زمان کاتتریزاسیون مورد نیاز تجویز کند.
انواع مختلف سوندهای ادراری عبارتند از:
- سوند نلاتون
- کاتتر فولی
- کاتتر کاندوم یا کاتتر شیت
- کاتتر بازیابی سبد
- سیستوستومی سوپراپوبیک یا کاتتر سیستکتومی.
- کاتتر حالب یا استنت دوبل J
سوند نلاتون Nelaton
کاتتر Nelaton یک لوله PVC نرم و یکبار مصرف با روکش سیلیکونی و بدون بالون است. این کاتترها در رنگ های مختلف موجود هستند و عمدتاً برای نمونه گیری ادرار استفاده می شوند.
برخی از ویژگی های کاتتر نلاتون عبارتند از:
آنها با یک جیب U شکل و بسته مسافرتی عرضه می شوند که حمل و نقل آنها را آسان می کند.
کاتتر بدون پوشش است و قبل از قرار دادن نیاز به صاف کردن دستی دارد.
شکل مخروطی در انتهای کاتتر به جلوگیری از ضربه به دستگاه ادراری در حین جاگذاری کمک می کند.
موارد استفاده از کاتتر Nelaton
کاتترهای نلاتون در روش های مختلف پزشکی استفاده می شوند، از جمله:
- وارد کردن دارو به مثانه
- رفع انسداد در مجاری ادراری
- اخذ نمونه ادرار استریل
- دفع ترشحات دهان، بینی و ریه ها
اندازه و رنگ سوند Nelaton
کاتترهای نلاتون در اندازه ها و رنگ های مختلف موجود هستند که در جدول زیر نشان داده شده است:
| سایز (فرانسوی) | رنگ |
|--------------|-------|
| 6 | سفید |
| 8 | آبی |
| 10 | مشکی |
| 12 | سبز |
| 14 | نارنجی |
| 16 | قرمز |
| 18 | زرد|
| 20 | بنفش|
تفاوت بین سوند فولی و نلاتون
تفاوت های اصلی کاتتر فولی و نلاتون عبارتند از:
- کاتتر فولی دارای روکش روغن کاری شده است که نیاز به روانکاری دستی را در حین جاگذاری بی نیاز می کند، در حالی که کاتتر نلاتون نیاز به روانکاری دستی دارد.
- سوند فولی انعطاف پذیر است و دارای یک بالون در انتهای آن است که از لیز خوردن کاتتر به بیرون جلوگیری می کند، در حالی که سوند نلاتون انعطاف ناپذیر است و بالون ندارد.
- کاتترهای Nelaton یکبار مصرف هستند و برای استفاده طولانی مدت مناسب نیستند، در حالی که سوند های فولی را می توان برای مدت زمان طولانی استفاده کرد و برای استفاده دائمی مناسب است.
- بیماران می توانند در حین استفاده از کاتتر فولی فعالیت های روزانه خود را انجام دهند اما با کاتتر نلاتون این امکان وجود ندارد.
سوند فولی
کاتتر فولی که به عنوان سوند ساکن نیز شناخته می شود، یک لوله استریل و نازک است که برای تخلیه ادرار به مثانه وارد می شود. این کاتترها به عنوان کاتترهای جایگزین در نظر گرفته می شوند زیرا برای مدت طولانی در بدن باقی می مانند. نوک کاتتر فولی دارای یک بالون کوچک پر از آب است که برای جلوگیری از بیرون آمدن کاتتر داخل مثانه قرار می گیرد و سر دیگر آن به کیسه کاتتر متصل می شود. این نوع کاتتر در دسته کاتترهای دائمی قرار می گیرد و هر سه ماه یکبار نیاز به تعویض دارد.
موارد استفاده از کاتتر فولی
سوند های فولی در شرایط مختلف پزشکی استفاده می شوند، از جمله:
انسداد مجاری ادراری به دلیل شرایطی مانند سرطان پروستات یا هیپرتروفی پروستات
اختلال عملکرد مثانه ناشی از ضربه به ستون فقرات
جمع آوری نمونه ادرار استریل برای تشخیص بیماری های خاص
نظارت بر خروجی ادرار
اینها تنها بخشی از کاربردهای کاتتر فولی است.
انواع کاتتر فولی
کاتترهای فولی بر اساس شکل و نوعشان دسته بندی می شوند. انواع کاتتر فولی عبارتند از:
- بر اساس جنسیت
- مردانه ساخته شده از لاستیک، پلاستیک فشرده یا سیلیکون
- زنانه از لاستیک، پلاستیک فشرده یا سیلیکون ساخته شده است
- بر اساس شکل
- سه طرفه با سه سوراخ برای تخلیه ادرار، تخلیه بالون و تزریق آب و دارو
- کاتتر فولی مستقیم قابل استفاده مجدد
- سوند فولی با نوک منحنی گرد، که معمولاً برای مردان مسن دارای پروستات بزرگ شده برای جلوگیری از انسداد مجرای ادرار استفاده می شود.
- کاتتر فولی دو طرفه با کیسه ای نزدیک سوراخ انتهایی.
کاتتر کاندوم یا کاتتر شیت
کاتتر کاندوم که به عنوان سوند شیت نیز شناخته می شود، نوعی کاتتر است که به طور خاص برای مردان طراحی شده است. برخلاف سایر کاتترها، کاتتر کاندوم وارد مثانه بیمار نمی شود. در عوض، یک غلاف کاندوم مانند در اطراف آلت تناسلی قرار می گیرد و با یک چسب مخصوص در جای خود محکم می شود. سپس یک لوله به غلاف متصل می شود و به ادرار اجازه می دهد از مجرای ادرار عبور کند و به کیسه جمع آوری شود.
کاتترهای کاندوم معمولاً از لاتکس با پوشش سیلیکون یا PVC ساخته می شوند. استفاده از آنها نسبت به سایر کاتترها آسان تر است، اما خطر نشت و جدا شدن آنها بیشتر است. سوند های کاندوم معمولاً برای افرادی با مشکلات حرکتی، بی اختیاری ادرار، زوال عقل یا مثانه بیش فعال استفاده می شود.
مزایای سوندهای کاندوم
- کاتترهای کاندوم چندین مزیت دارند، از جمله:
- راحتی در استفاده، زیرا بدون نیاز به پزشک متخصص به راحتی قابل استفاده هستند
- کاهش محدودیت حرکتی در مقایسه با سایر انواع کاتتر، به بیماران اجازه می‌دهد آزادانه‌تر حرکت کنند
- خطر کمتر عفونت ادراری، زیرا کاتتر وارد مثانه نمی شود
- قرار دادن بدون درد، زیرا کاتتر از خارج به آلت تناسلی اعمال می شود.
سوند حالب یا کاتتر J دوبل
کاتتر حالب که به عنوان کاتتر J دوگانه نیز شناخته می شود، یک لوله بلند، باریک و انعطاف پذیر است که با جراحی در حالب قرار می گیرد و کلیه را به مثانه متصل می کند. این کاتتر دارای یک خم J شکل است که به آن کمک می کند موقعیت خود را در حالب حفظ کند.
هدف اصلی کاتتر حالب اطمینان از جریان ادرار از کلیه به مثانه است. می‌تواند تا چند هفته، معمولاً بین سه هفته تا یک ماه، در جای خود باقی بماند. کاتترهای حالب معمولاً در روش های پزشکی مانند برداشتن سنگ کلیه یا رفع انسداد در حالب استفاده می شود.
موارد استفاده از کاتتر حالب
کاتترهای حالب یا کاتترهای دوبل J در شرایط پزشکی مختلفی استفاده می‌شوند، از جمله:
- تنگی دیواره حالب
- فیبروز خلفی صفاقی
- حجم بالای سنگ کلیه
سوند های حالب اغلب در روش های پزشکی مانند برداشتن سنگ کلیه یا رفع انسداد در حالب استفاده می شود.
آنها همچنین می توانند برای تسهیل جریان ادرار از کلیه به مثانه در بیماران با شرایط پزشکی خاص استفاده شوند.
کاتتر سیستکت یا سیستوستومی سوپراپوبیک
سوند سیستکت یا سیستوستومی سوپراپوبیک یک روش جراحی است که برای افراد مبتلا به تنگی مثانه یا آسیب نخاع استفاده می شود. در طول این عمل، یک اورولوژیست برش کوچکی در مثانه ایجاد می‌کند و یک کاتتر را وارد می‌کند که سپس با بخیه در جای خود محکم می‌شود. زخم ناشی از جراحی معمولاً در عرض یک ماه بهبود می یابد و در این مرحله بیمار دیگر محدودیتی در مصرف مایعات و نوشیدنی ندارد.
کاتترهای سیستکت معمولاً از مواد بادوام مانند پلی وینیل کلرید (PVC)، لاستیک یا سیلیکون ساخته می شوند.
آنها چندین مزیت را ارائه می دهند، از جمله:
- بدون محدودیت در مصرف مایعات
- نگرانی در مورد تخلیه مثانه وجود ندارد
- بدون آسیب به دستگاه ادراری
- خطر ابتلا به عفونت در مقایسه با سایر انواع کاتتر کمتر است.
سوند بسکت رتریوال
کاتتر سبد یک وسیله پزشکی است که برای از بین بردن سنگ کلیه استفاده می شود. کاتتر دارای ساختاری سبد مانند است که از طریق مثانه به حالب تحتانی وارد می شود. هنگامی که در جای خود قرار گرفت، سبد برای گرفتن و برداشتن سنگ کلیه استفاده می شود.
این روش به طور معمول توسط متخصص اورولوژی انجام می شود و روشی کم تهاجمی برای از بین بردن سنگ کلیه در نظر گرفته می شود. استفاده از کاتتر سبدی امکان برداشتن سنگ ها را بدون نیاز به جراحی باز می دهد و خطرات و عوارض مربوط به روش های تهاجمی تر را کاهش می دهد.
2- سوند رکتال
سوند رکتوم یک وسیله پزشکی است که برای کمک به بیماران مبتلا به مشکلات دستگاه گوارش استفاده می شود. این کاتتر از مواد درجه پزشکی ساخته شده است و دارای یک دیواره نرم و صاف است. برای کمک به دفع گاز یا مدفوع در ناحیه رکتوم وارد می شود.
کاتترهای رکتوم برای جلوگیری از ضربه به اندام رکتوم طراحی شده اند و در اندازه ها و رنگ های مختلف برای پاسخگویی به نیازهای مختلف بیمار در دسترس هستند. آنها معمولا در محیط های پزشکی مانند بیمارستان ها و کلینیک ها استفاده می شوند و می توانند به عنوان وسیله ای موثر برای تسکین ناراحتی در بیماران مبتلا به مشکلات گوارشی عمل کنند.
موارد استفاده از لوله رکتال
سوند رکتوم برای اهداف پزشکی مختلفی استفاده می شوند، از جمله:
- حذف گازهای بدن
- رفع یبوست شدید
- تجویز دارو
- شستشو و معاینه ناحیه رکتوم
- مدیریت بعد از عمل جراحی روده
- اشعه ایکس از روده بزرگ
لوله های رکتوم معمولاً در محیط های پزشکی مانند بیمارستان ها و کلینیک ها برای تسکین طیف وسیعی از مشکلات گوارشی استفاده می شوند. آنها می توانند به عنوان وسیله ای موثر برای تجویز دارو، ارائه تست های تشخیصی و مدیریت مراقبت های بعد از عمل عمل کنند. کاتترهای رکتال به گونه ای طراحی شده اند که ملایم و بدون ضربه به اندام رکتوم باشند و در اندازه های مختلف برای پاسخگویی به نیازهای مختلف بیماران در دسترس هستند.
3-سوند یا کاتتر ساکشن
سوند ساکشن یک لوله توخالی با اندازه های مختلف است که برای تخلیه خون، ترشحات و سایر مایعات از بدن با اتصال آن به دستگاه مکنده استفاده می شود. این کاتترها معمولاً برای تخلیه مایعات از فضاهای کوچک مانند دهان استفاده می شوند و در اندازه های مختلف برای رفع نیازهای بیماران مختلف موجود هستند.
سوندهای ساکشن در محیط های مختلف پزشکی مانند بیمارستان ها و کلینیک ها برای حذف مایعات و ترشحات ناخواسته از بدن استفاده می شوند. آنها معمولاً در شرایطی استفاده می شوند که بیمار قادر به سرفه کردن یا پاکسازی مؤثر راه های هوایی خود نیست، مانند موارد جراحی یا شرایط تنفسی. کاتترهای ساکشن به گونه ای طراحی شده اند که به بافت های بدن که با آنها در تماس هستند، ملایم و بدون ضربه باشند.
موارد استفاده از کاتترهای ساکشن
کاتترهای ساکشن برای اهداف پزشکی مختلفی استفاده می شوند، از جمله:
- در طی جراحی دهان برای برداشتن خون و سایر مایعات
- تخلیه سریع نای و باز شدن مجاری تنفسی
- به عنوان کاتتر دائمی و کوتاه مدت (یکبار مصرف)
- برخی از کاتترهای ساکشن برای استفاده کوتاه مدت طراحی شده اند و یکبار مصرف هستند، مانند آنهایی که بعد از جراحی استفاده می شوند.
- برخی دیگر را می توان برای کاربردهای کوتاه مدت و بلند مدت استفاده کرد و به عنوان کاتترهای دائمی شناخته می شوند.
کاتتر فولی نمونه ای از کاتتر دائمی است، در حالی که کاتترهای ساکشن معمولاً به عنوان کاتترهای کوتاه مدت و یکبار مصرف استفاده می شوند.
کاتترهای ساکشن در اندازه‌های مختلف موجود هستند و به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به بافت‌های بدن که با آنها در تماس هستند، ملایم و بدون ضربه باشند. آنها معمولا در محیط های پزشکی مانند بیمارستان ها و کلینیک ها برای حذف مایعات و ترشحات ناخواسته از بدن استفاده می شوند.
4- سوند معده یا سوند نازوگاستریک (NG)
سوند معده که به عنوان کاتتر بینی معده یا لوله NG نیز شناخته می شود، یک لوله پلاستیکی انعطاف پذیر است که برای اهداف مختلف پزشکی مانند تغذیه، شستن معده و به دست آوردن محتویات معده برای معاینه استفاده می شود. کاتتر توسط متخصص از طریق بینی بیمار وارد می شود و از طریق مری وارد معده می شود.
کاتترهای معده معمولاً برای اهداف کوتاه مدت استفاده می شوند و پس از رسیدن به هدف خود برداشته می شوند. آنها معمولاً در محیط های پزشکی مانند بیمارستان ها و کلینیک ها استفاده می شوند و می توانند برای شرایط مختلف از جمله اختلالات گوارشی و کمبودهای تغذیه ای استفاده شوند.
موارد استفاده از سوند معده (لوله NG)
کاتترهای نازوگاستریک که به عنوان لوله های NG نیز شناخته می شوند، برای اهداف پزشکی مختلفی استفاده می شوند، از جمله:
- برداشتن محتویات معده برای ارزیابی
- تغذیه و تحویل دارو به بیمار
- رفع انسداد معده
- تجویز ماده حاجب برای تصویربرداری رادیولوژی
- مدیریت مشکلات بلع و هضم در بیماران مبتلا به شرایطی مانند سکته مغزی، زایمان زودرس، بیماری پارکینسون و سایر شرایط مرتبط.
انواع مختلف کاتتر
کاتترها را می توان بر اساس مکان، مدت زمان استفاده و اندازه آنها دسته بندی کرد. بسته به شرایط بیمار، کاتترها را می توان در مکان های مختلفی مانند مجرای ادرار، معده یا روده استفاده کرد. آنها همچنین می توانند بر اساس مدت زمان استفاده به عنوان یکبار مصرف، کوتاه مدت یا بلند مدت طبقه بندی شوند. علاوه بر این، کاتترها در اندازه های متفاوتی هستند که هر اندازه کاربرد و رنگ خاص خود را دارد.
عوارض استفاده از کاتتر
استفاده از کاتترها می تواند منجر به عوارض مختلفی از جمله عفونت ادراری و ناراحتی پس از برداشتن شود. برای کاهش خطر عفونت در حین کاتتریزاسیون، استفاده از کاتترهای با کیفیت بالا، انتخاب اندازه صحیح و استفاده از روان کننده ها مهم است.
پس از برداشتن کاتتر، بیماران ممکن است در هنگام اجابت مزاج احساس ناراحتی، سوزش و درد کنند. اگر فرآیند قرار دادن و برداشتن کاتتر به درستی انجام نشود و باعث آسیب به بافت ها شود، این اتفاق می افتد.
مراحل قرار دادن کاتتر
برای قرار دادن کاتتر معمولاً مراحل زیر انجام می شود:
- مجرای ادرار و اطراف آن را با محلول ضد عفونی کننده تمیز کنید.
- کاتتر را با یک ژل روان کننده محلول در آب مانند روان کننده بپوشانید.
- کاتتر را از طریق مجرای ادرار به داخل مثانه هدایت کنید.
- در صورت استفاده از کاتتر فولی، پس از قرار گرفتن کاتتر در مثانه، بالون را به آرامی با 10 سی سی آب مقطر پر کنید.
- ادرار موجود در مثانه را از طریق کاتتر به کیسه ادرار منتقل کنید.
- برای کاهش خطر عوارض و اطمینان از راحتی بیمار، پیروی از روش های مناسب قرار دادن و برداشتن کاتتر مهم است.
نظرات بازدیدکنندگان